ब्लॉग >> साधी-सोपी टेक्नॉलॉजी RSS

ब्राऊजरचा रंजक प्रवास
अमित टेकाळे
Monday, March 09th, 2009 AT 5:03 PM
Tags: browser, technology

आपल्या जीवनाचा अविभाज्य घटक झालेले वेब ब्राऊजर पौगंडावस्था पूर्ण करून तरुणाईच्या उंबरठ्यावर पोचले आहे. होय. ज्याच्याशिवाय दिवसाची सुरवात होत नाही, असे ब्राऊजर २६ फेब्रुवारी २००९ रोजी १८ वर्षांचे झाले. १९९१ मध्ये याच दिवशी ब्रिटिश संशोधक टिम बर्नर्स ली यांनी ‘वर्ल्ड वाईड वेब’ नावाने जगातले पहिले वेब ब्राऊजर सादर केले होते, अशी नोंद विकिपेडियावर आढळते. ‘वर्ल्ड वाईड वेब’ या नावामुळे संभ्रम निर्माण होत असल्याचे लक्षात आल्याने, नंतर या ब्राऊजरचे नाव बदलून ‘नेक्सस’ असे ठेवण्यात आले. त्यानंतरचा इतिहास सर्वांना माहित आहेच. १९९४ मध्ये ‘नेटस्केप’ने ‘नेटस्केप नेव्हिगेटर’ नावाने ब्राऊजर सुरू केले. पाठोपाठ ‘मायक्रोसॉफ्ट’नेही ‘इंटरनेट एक्स्प्लोअरर’ नावाने स्वतःचे ब्राऊजर सुरू करून विंडोज अॉपरेटिंग सिस्टिमसोबत त्याचा प्रसार करण्यास सुरवात केली. तेव्हापासून आजतागायत ब्राऊजरच्या दुनियेतील अनभिषिक्त सम्राट म्हणून ‘इंटरनेट एक्स्प्लोअरर’कडे पाहिले जाते.
१९९८ मध्ये ‘नेटस्केप’च्या पाठिंब्याने ‘मोझिला अॉर्गनायझेशन’ नावाचा एक ओपन सोर्स ब्राऊजर डेव्हलपमेंट प्रोजेक्ट सुरू केला गेला. या प्रोजेक्टवर ‘नेटस्केप’च्या बाहेर राहून ‘नेटस्केप’मधीलच कर्मचारी काम करत होते. पुढे २००३ मध्ये ‘मोझिला अॉर्गनायझेशन’चे ‘मोझिला फाऊंडेशन’मध्ये रुपांतर झाले. पाच-सहा वर्षांच्या डेव्हलपमेंटनंतर २००४ मध्ये ‘मोझिला फाऊंडेशन’ने ‘फायरफॉक्स १.०’ नावाचे ब्राऊजर सुरू केले. ओपन सोर्स ब्राऊजर असल्यामुळे यात सतत डेव्हलपमेंट होत राहते. शिवाय पहिले क्रॉस-प्लॅटफॉर्म ब्राऊजर म्हणूनही याचा सुरवातीच्या काळात जोरदार प्रसार झाला. क्रॉस प्लॅटफॉर्म अर्थात भिन्न अॉपरेटिंग सिस्टिमवर वापरता येऊ शकणारे ब्राऊजर. आज ‘फायरफॉक्स ३.०’ वापरात असले तरी अगदी पहिल्या आवृत्तीपासून ‘फायरफॉक्स’ विंडोज, मॅकिन्तोश, लिनक्स, यांसारख्या प्रचलित; तर सोलॅरिस, स्कायओएस, झीटा सारख्या अप्रचलित अपरेटिंग सिस्टिमवरदेखील वापरता येऊ शकत होते. यासाठी ‘फायरफॉक्स’च्या संबंधित आवृत्त्या सतत अपडेट केल्या जातात. ‘फायरफॉक्स’ सुरवातील ‘फिनिक्स’ या नावाने सुरू करण्याचा विचार होता. तथापि, ट्रेडमार्क मिळवताना अडचणी आल्याने त्याचे नाव बदलून ‘फायरबर्ड’ असे ठेवण्यात आले. मग त्याचे ‘मोझिला फायरबर्ड’ झाले आणि शेवटी ‘मोझिला फायरफॉक्स’ हे नाव घेण्यात अले.
सातत्याने तयार होत असणारी छोटी-छोटी एक्स्टेन्शन्स ही ‘फायरफॉक्स’ची ताकद आहे. सर्वसामान्य वेब सर्फरपासून डेव्हलपरपर्यंत सर्वांना उपयोगास येणाऱ्या शेकडो एक्स्टेन्शन्समुळे आज जगातील तब्बल २२ कोटी वेबसर्फर्स ‘फायरफॉक्स’ वापरतात. फिनलंडमधील सुमारे ५० टक्के वेबसर्फर्स ‘फायरफॉक्स’ला पसंती देत असल्याचेही आकडेवारीवरून आढळून आले आहे. दरम्यानच्या काळात अॅपलने मॅकिन्तोश अॉपरेटिंग सिस्टिमवर चालणारे ‘सफारी’ हे ब्राऊजर सुरू केले. गेल्या वर्षी त्यांनी ‘सफारी’ची विंडोज अावृत्तीही सुरू केली. गुगलने ‘मोझिला फाऊंडेशन’वरून प्रेरणा घेऊन ‘क्रोमियम’ नावाने ओपन सोर्स ब्राऊजर डेव्हलपमेंट प्रोजेक्ट सुरू केला होता. यातून ‘गुगल क्रोम’ या नवा अपत्याचा डिसेंबर २००८ मध्ये जन्म झाला. गुगलचे पाठबळ असल्याने ‘गुगल क्रोम’ अल्पावधीतच लोकप्रिय झाले. तथापि, ‘गुगल क्रोम’च्या मॅकिन्तोश आणि लिनक्ससाठीच्या आवृत्त्या अद्यापही सुरू झालेल्या नाहीत. त्यामुळे हे ब्राऊजर सध्या तरी केवळ विंडोज अॉपरेटिंग सिस्टिमधारकांपुरतेच मर्यादित राहिलेले आहे.
वॉल स्ट्रीट जर्नल’च्या आजच्या अंकात (९ मार्च, २००९) पर्सनल टेक्नॉलॉजी कॉलमनिस्ट वॉल्टर मोसबर्ग यांनी ‘सफारी ४.०’ बद्दल (सफारीची नवी आवृत्ती) लिहिलेला लेख वाचला आणि ब्राऊजरच्या मोहक इतिहासात डोकावून पाहावे असे वाटले. ‘गुगल क्रोम’ने मॅकिन्तोशसाठीची आवृत्ती अद्याप सुरू न केल्याने मॅकिन्तोशधारकांना ‘सफारी ४.०’ एक नवा अनुभव देऊन जातो. पण विंडोजवर ‘सफारी ४.०’ वापरणाऱ्यांना ‘सफारी ४.०’ म्हणजे ‘गुगल क्रोम’ची चक्क कॉपी आहे, असं वाटू लागलं आहे. टूलबारच्यावर असणारे टॅब्ज हे ‘गुगल क्रोम’चे जाणवणारे वैशिष्ट्य! ‘सफारी ४.०’ मध्ये तब्बल १५० नवी फीचर्स असल्याची जाहिरात अॅपलने त्यांच्या साईटवर केली आहे. तरी देखील मोसबर्ग यांनी ‘सफारी ४.० फ्लॉप्स ऑन फीचर्स’, असा शेरा देऊन टाकला आहे. ‘गुगल क्रोम’मध्ये वेब अॅड्रेस न टाकता नवा टॅब उघडल्यानंतर मोस्ट-व्हिजिटेड साईट्स दिसतात. हेच फीचर ‘सफारी ४.०’ मध्ये आहे; फक्त त्याला एक स्पेशल ‘अॅपल’ लूक आहे. हीच बाब बुकमार्क्स आणि हिस्टरीसाठी लागू होते. येथे अॅपलने आकर्षक ‘कव्हर फ्लो’ फीचरचा वापर केला आहे. पण या फीचरमुळे फारसं काही साध्य होत नाही, असं निरीक्षण मोसबर्ग यांनी नोंदवलं आहे. पण लोडिंग स्पीडबाबतीत ‘सफारी ४.०’ ने सर्व ब्राऊजरना मागे टाकल्याचेही त्यांनी स्वानुभवावरून सांगितले. मी मॅकिन्तोशवर ‘सफारी ४.०’ वापरत असल्याने मला पहिल्या नजरेत तरी ‘सफारी ४.०’ आवडले आहे. गेल्या पाच-सहा दिवसांपासून मी ‘सफारी ४.०’ वापरतोय. कदाचित मॅकिन्तोशसाठी ‘गुगल क्रोम’ आल्यानंतर माझे मत बदलू शकेल. तुम्हीदेखील तुमचा अनुभव येथे शेअर करू शकता.

ब्राऊजर्सच्या भाऊगर्दीत पहिल्या पाचांत ‘इंटरनेट एक्स्प्लोअरर’, ‘मोझिला फायरफॉक्स’, ‘सफारी’, ‘गुगल क्रोम’ आणि ‘अॉपेरा’ यांची वर्णी लागते. नवी आवृत्ती (आयई ८) सुरू करूनदेखील गेल्या काही महिन्यांपासून ‘इंटरनेट एक्स्प्लोअरर’चा हिस्सा रोडावत असून त्याचा फायदा ‘मोझिला फायरफॉक्स’ला होत असल्याचे दिसत आहे. नव्याने सुरू झालेले ‘गुगल क्रोम’, तसेच नव्या आवृत्त्यांसह ‘सफारी ४.०’ आणि ‘अॉपेरा १०’ हे अजूनही तळात असल्याचे आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. या तीन ब्राऊजरसह इतर असंख्य, प्रचलित नसलेल्या ब्राऊजर्सचा बाजारातील हिस्सा दहा टक्क्यांहून कमीच अाहे. ‘ई-सकाळ’ला दररोज भेट देणाऱ्या वाचकांपैकी तब्बल ८५ टक्के वाचक ‘इंटरनेट एक्सप्लोअरर’ वापरत असल्याचे आकडेवारी सांगते.

मिसरूड फुटलेल्या ‘इंटरनेट एक्स्प्लोअरर’ला कालचं पोर ‘फायरफॉक्स’ जबरदस्त टक्कर देत असल्याचं चित्र असलं तरी ‘गुगल क्रोम’ हे तान्हं बाळ जड जाईल याची चिंता या दोघांना सतावते आहे. कधीही न संपणारी ही लढाई आपण फक्त ‘एन्जॉय’ करू शकतो.

वाचकांच्या प्रतिक्रिया



Article Tools

प्रिंट


Recommend

ताज्या घडामोडी